Pilot sağlık muayenesi: sağlık sınıfları, geçerlilik süreleri ve başvuru süreci

Pilot adaylarının en çok merak ettiği konulardan biri sağlık muayenesidir: hangi sınıf gerekir, nerede yapılır, gözlük engel mi? Bu yazı yalnızca mevzuatın ne dediğini anlatıyor. Kaynaklarımız SHGM’nin SHT-MED (Havacılık Sağlık Talimatı) belgesi ve SHGM’nin 2026 duyurusu. Kimsenin bireysel durumu hakkında yorum yapmıyoruz.

Bu yazı sağlık tavsiyesi değildir; kendi durumunuz için yetkili bir havacılık hekimine danışın. Uçuşa uygunluk kararını yalnızca yetkili havacılık hekimleri ve SHGM verir. Talimatta bunlar havacılık tıp merkezi (AeMC) ve yetkili havacılık hekimi (AME) olarak geçer; SHGM’nin güncel sisteminde değerlendirmeyi Hava Sağlık Değerlendiricileri (HSD) yapar.

Hangi lisans hangi sağlık sınıfını ister

SHT-MED, Avrupa’nın Part-MED kurallarını (1178/2011 sayılı AB tüzüğünün 4 numaralı eki) dikkate alarak hazırlanmıştır. Talimatın tıbbi gereklilik maddelerinin (MED.B) yanında, EASA’nın 1. sınıf için AMC1, 2. sınıf için AMC2 kodlu uyum yöntemlerine atıf vardır. Sınıflar lisansa göre değişir (MED.A.030):

İki ayrıntı daha var. PPL ya da LAPL sahibi gece uçuşu yetkisi eklemek isterse renk ayırt etme şartını sağlamalıdır. PPL’ye aletli uçuş yetkisi eklenirse, 1. sınıf için öngörülen aralıklarla işitme testi (saf ton odyometrisi) yapılır. Bir kişi aynı anda birden fazla sağlık sertifikası taşıyamaz.

Öğrenci pilotlar da sertifikasız yalnız uçamaz. SHT-FCL’ye göre ilk yalnız uçuştan önce öğretmenin yetkilendirmesi gerekir; SHT-MED ise bunun için geçerli bir sağlık sertifikası şart koşar.

Türkiye’de muayene nasıl ve nerede yapılır

SHGM’nin Ağustos 2026 duyurusuna göre süreç dijital ilerliyor:

1. Başvuru: kdmerp.shgm.gov.tr adresine e-Devlet ile girilir; “Hava Sağlık Yönetimi” altından “Sağlık Sertifikası Başvurusu” seçilir.
2. Tetkik listesi: Başvurulan sınıfa göre gereken branş muayeneleri, tahliller ve testler sistemde gösterilir.
3. Tetkiklerin yapılması: Hava Sağlık Yönetimi Genelgesi’ne (UOD-2025/2) göre bunlar Sağlık Bakanlığına bağlı üçüncü basamak kamu hastanelerinde ya da e-Nabız’a veri gönderen özel sağlık kuruluşlarında yaptırılabilir. SHGM’nin ayrıca belirlediği bir hastaneye gitme zorunluluğu yok.
4. Son değerlendirme: Sistem, seçilen il ya da bölgedeki yetkili HSD’yi çıkar çatışmasını önlemek için rastgele atar. Nihai havacılık sağlık değerlendirmesini bu hekim yapar.

SHGM, eski yıllara ait “yetkili hastane” ya da “havacılık tıp merkezi” listelerinin artık kullanılmaması gerektiğini de vurguluyor. Bu yüzden burada bir merkez listesi vermiyoruz; güncel süreç KDM-ERP üzerinden yürüyor.

Talimata göre ilk kez düzenlenen 1. ve 2. sınıf sertifikaları SHGM bünyesindeki Hava Sağlık Birimi (AMS) tanzim eder. Süre uzatma ve yenilemeleri yetkili hekim ya da merkez yapar.

Sertifika ne kadar geçerli

SHT-MED’in MED.A.045 maddesine göre geçerlilik süreleri yaşa bağlıdır:

* Tek pilotla yolcu taşıyan ticari uçuş yapan ve 40 yaşını geçmiş pilotlarda 6 ay.

40 yaşından önce düzenlenen 2. sınıf ve LAPL sertifikaları kişi 42 yaşına ulaşınca, 50 yaşından önce düzenlenen 2. sınıf sertifika 51 yaşında sona erer. Süre uzatma muayenesi, bitiş tarihinden önceki 45 gün içinde yapılabilir. Süre 5 yıldan fazla geçmişse, ilk muayene koşulları yeniden uygulanır. Yaşa bağlı diğer kurallar için Kaç yaşında pilot olunur? yazımıza bakabilirsiniz.

Muayenede hangi alanlara bakılır

SHT-MED’in genel kuralı (MED.B.005), lisansın emniyetli kullanılmasını engelleyebilecek ya da aniden yetersizliğe yol açabilecek bir durum bulunmamasıdır. Alanlar ayrı maddelerde düzenlenir. Aşağıda yalnızca talimatın yapısını ve bazı ölçülebilir eşikleri aktarıyoruz:

• Kalp ve dolaşım (MED.B.010): 1. sınıfta istirahat EKG’si ilk muayenede, sonra 30 yaşına kadar 5 yılda bir, 40’a kadar 2 yılda bir, 50’ye kadar yılda bir ve sonrasında her muayenede çekilir.
• Görme (MED.B.070): 1. sınıfta düzeltilmiş ya da düzeltilmemiş uzak görme her gözde ayrı ayrı en az 6/9 (0,7), iki gözle en az 6/6 (1,0) olmalıdır. 2. sınıfta bu eşikler 6/12 (0,5) ve 6/9’dur.
• Renkli görme (MED.B.075): İlk sertifika için Ishihara testi yapılır. Geçilemezse ayrıca renk algılama testi uygulanır.
• Kulak-burun-boğaz ve işitme (MED.B.080): İşitme her muayenede test edilir. 1. sınıfta ilk muayenede, 40 yaşına kadar 5 yılda bir, sonra 2 yılda bir saf ton odyometrisi yapılır.
• Ruh sağlığı ve psikoloji (MED.B.055, MED.B.060): Psikiyatrik durumlar ayrı bir maddede düzenlenir. Talimata göre psikiyatrik ya da nörolojik muayenenin parçası olarak veya buna ek olarak, bir havacılık psikoloğunun psikolojik değerlendirme yapması da gerekebilir.
• Kas-iskelet sistemi (MED.B.050): Talimat, lisansı emniyetle kullanmaya yetecek oturma yüksekliği, kol ve bacak uzunluğu ile kas gücünü arar; bunun için bir santimetre değeri vermez.

Talimatta solunum, sindirim, metabolizma, kan, böbrek, nöroloji, cilt ve onkoloji için de ayrı maddeler var. Hangi bulgunun ne anlama geldiğini yorumlamak hekimin işidir.

YKS adayları: üniversite kaydı ile SHGM sertifikası farklı

SHGM’nin Ağustos 2026 duyurusu sık yapılan bir karışıklığı düzeltiyor. Üniversiteye kayıt için istenen hastane sağlık kurulu raporu ile SHGM sağlık sertifikası aynı belge değil. SHGM, havacılık programlarına kayıt için genel bir sertifika şartı aramıyor. Pilotaj öğrencilerinin sağlık şartı, öğrenci pilot lisansı almalarından doğuyor ve bunun için Sınıf 2 yeterli.

Öte yandan YÖK Atlas’ta 2026-YKS Pilotaj programlarının hepsinde 186 numaralı özel koşul yazıyor. Bu koşul kayıt için geçerli 1. sınıf sertifika istiyor ve elverişsiz bulunan adayın kaydının yapılmayacağını söylüyor. SHGM de adaylardan programın kılavuzdaki koşullarını kontrol etmelerini istiyor. Kayıtta hangi belgenin istendiğini yerleştiğiniz üniversiteye sorun. SHGM’ye göre adaylar, isterlerse KDM-ERP’den randevu alıp kalıcı bir engel olup olmadığını eğitimin başında öğrenebilir.

Sık duyulan yanlışlar

• “Gözlük takan pilot olamaz.” Talimat böyle demiyor. Görme şartı düzeltmeyle sağlanıyorsa uçarken gözlük ya da kontakt lens takılır ve yedek bir gözlük el altında bulundurulur. Kontakt lensler uzak görüş için, tek odaklı ve renksiz olmalıdır. Gece takılıp gündüz görmeyi düzelten ortokeratolojik lensler kullanılamaz.
• “Göz ameliyatı olan pilot olamaz.” Talimata göre göz ameliyatı geçirmiş adaylar, göz değerlendirmesi tatminkâr sonuç verirse uygun bulunabilir.
• “Renk körlüğü her durumda engeldir.” 1. sınıf için renklerin normal algılanması gerekir ve karar en az iki ileri renk testine göre verilebilir. 2. sınıfta ise sonuç bir engel değil, gündüz uçuşu sınırlamasıdır.
• “Muayene bir kez olur, biter.” Sertifika periyodik olarak yenilenir. Ayrıca lisans sahibi; ameliyat, düzenli ilaç kullanımına başlama, hastaneye yatış, gebelik ya da ilk kez gözlük ihtiyacı gibi durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurmak zorundadır (MED.A.020).
• “Havayolunun muayenesi ile SHGM sertifikası aynıdır.” Değil. THY’nin kariyer sayfasına göre Take-Off Cadet sürecinde ön değerlendirme muayenesi ve işe giriş muayenesi ayrı aşamalar; ön değerlendirmede 1. sınıf sertifika istenmiyor.

Uygun bulunmazsanız ne olur

Talimat “uygun” ve “uygun değil” arasında ara yollar tanımlar:

Başlamadan önce

1. Önce sağlık, sonra para. Pahalı bir eğitime başlamadan KDM-ERP’den 1. sınıf başvurusu yapmak, kalıcı bir engel olup olmadığını erkenden gösterir.
2. Sağlık geçmişinizi eksiksiz bildirin. Talimat, eksik ya da yanlış bilgi vermenin sonuçları hakkında hekimin sizi bilgilendirmesini zorunlu tutar.
3. Eski listelere güvenmeyin. Güncel süreç KDM-ERP üzerinden yürüyor.
4. Kararı hekime bırakın. Forumlardaki deneyimler sizin durumunuz değildir.

Lisans yolunun tamamı için Pilot nasıl olunur? rehberimize bakabilirsiniz.