“Kaç yaşında pilot olunur?” sorusunun iki ucu var. Alt uçta, kokpite ne zaman girebileceğiniz; üst uçta, ne zamana kadar kalabileceğiniz. İkisi de mevzuatta yazılı ve rakamları sanıldığından nettir. Bu yazı SHGM’nin SHT-FCL ve SHT-MED talimatlarına, AB kuralına ve ICAO belgelerine dayanıyor. Lisans yolunun tamamı için Pilot nasıl olunur? rehberimize bakabilirsiniz.
Alt sınırlar: hangi lisans kaç yaşta
Türkiye’deki lisans kuralları, Avrupa’nın 1178/2011 sayılı düzenlemesiyle (EASA Part-FCL) uyumlu hazırlanmış SHT-FCL talimatındadır. Aşağıdaki asgari yaşlar bu talimattan alınmıştır.
| Basamak | Asgari yaş | Not |
|---|---|---|
| İlk yalnız uçuş (uçak, helikopter, hava gemisi) | 16 | Öğretmenin yetkilendirmesi ve gözetimiyle |
| İlk yalnız uçuş (planör, balon) | 14 | |
| Planör (SPL) ve balon (BPL) pilot lisansı | 16 | |
| Hafif hava aracı pilot lisansı, LAPL (uçak, helikopter) | 17 | Ticari olmayan uçuş |
| Hususi pilot lisansı, PPL | 17 | Ticari olmayan uçuş |
| Ticari pilot lisansı, CPL | 18 | Ücret karşılığı uçuş |
| Çoklu ekip pilot lisansı, MPL | 18 | |
| Uçuş öğretmenliği sertifikası | 18 | |
| Havayolu nakliye pilotu lisansı, ATPL | 21 | En az 1.500 saat uçuş tecrübesi |
Dikkat edilirse ilk eşik lisans değil, yalnız uçuştur. SHT-FCL’ye göre öğrenci pilot, öğretmeni yetkilendirmeden ve gözetmeden tek başına uçamaz; uçakta bu ilk yalnız uçuş için 16 yaş gerekir. Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1) ayrıca ticari hava taşımacılığında görev yapacak pilotlar için en az lise mezuniyeti arar.
“Kaç yaşında kaptan pilot olunur?” sorusunun da mevzuatta tek bir cevabı yoktur. Havayolunda kaptan olmak için genellikle ATPL gerekir; o da 21 yaş ve 1.500 saat ister. Terfinin zamanını havayolu belirler.
Üst sınır: 60 ve 65 yaş kuralı
Üst sınır, SHT-FCL’nin FCL.065 maddesinde ve yalnızca ticari hava taşımacılığı için yazılıdır:
- 60–64 yaş: Uçak ve helikopterde, 60 yaşını dolduran pilot ancak çok pilotlu bir ekibin üyesiyse ticari taşımacılıkta uçabilir. Tek pilotlu ticari uçuşlar biter.
- 65 yaş: Balon ve planör hariç, 65 yaşını dolduran pilot ticari hava taşımacılığında pilot olarak uçamaz.
- 70 yaş: Balon ve planör pilotları için ticari taşımacılık sınırı 70’tir.
Aynı metin AB’de 2015/445 sayılı Komisyon Tüzüğü’yle yürürlüğe girmişti; Türkçe talimat bunun karşılığıdır. Maddenin başlığı açıkça “ticari hava taşımacılığı” der. Yani 65 yaşını dolduran bir pilot, sağlık sertifikası geçerli olduğu sürece özel uçuşlarına devam edebilir. Bu sınır lisansın değil, ticari kullanımın sınırıdır.
Sağlık talimatında bu kurala bağlanan ilginç bir ayrıntı var. Sağlık nedeniyle “çok pilotlu operasyon kısıtlaması” (OML) taşıyan bir pilot, ancak yanındaki pilot o uçak tipinde gereken tüm vasıflara sahipse, kendisi OML’ye tabi değilse ve 60 yaşına ulaşmamışsa çok pilotlu operasyonda uçabilir (SHT-MED, MED.B.001).
ICAO’da durum: 65 sabit kaldı
Uluslararası standartları ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı) belirler. IATA’nın 2025 tarihli çalışma belgesine göre ICAO Ek-1, tek pilotlu ticari uçuşta 60, çok pilotlu ticari taşımacılıkta 65 yaş sınırı koyar. Aynı belgeye göre sınır 2006’da 60’tan 65’e çıkarıldı ve bu değişiklik “biri üstünde, biri altında” kuralıyla desteklendi: 60 yaş üstü bir pilot, daha genç bir pilotla aynı kokpitte uçar.
IATA, Eylül–Ekim 2025’teki ICAO 42. Genel Kurulu’na sınırı 67’ye çıkarma önerisi götürdü. Öneriye göre ikinci pilotun 65 yaşından küçük olması şart olacaktı. ICAO Teknik Komisyonu’nun raporuna göre komisyon, mevcut tıp biliminin bu artış konusunda kesin bir sonuç vermediğini kabul etti. Pilot yaşı üzerine çalışmanın sürmesini destekledi ve belgenin içeriğini ilgili uzman gruplarına havale etti. Sınır değişmedi.
IATA’nın belgesinde bir ilginç not daha var: Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’da, bu ülkelerin yaş ayrımcılığını yasaklayan mevzuatı nedeniyle, ticari pilotlar için üst yaş sınırı yok. Bu, IATA’nın aktardığı bir bilgidir; ülkelerin kendi uygulamalarının ayrıntısı bu yazının kapsamı dışında.
Yaş ilerledikçe sağlık kontrolleri sıklaşır
Yaşın asıl hissedildiği yer sağlık sertifikasıdır. Ticari lisanslar 1. sınıf, hususi pilot lisansı en az 2. sınıf sertifika ister. SHT-MED’in MED.A.045 maddesine göre geçerlilik süreleri şöyle:
| Sertifika | 40 yaşına kadar | 40–50 yaş | 50–60 yaş | 60 yaş ve üstü |
|---|---|---|---|---|
| 1. sınıf | 12 ay | 12 ay (tek pilotla yolcu taşıyan ticari uçuşta 6 ay) | 12 ay (aynı istisnayla 6 ay) | 6 ay |
| 2. sınıf | 60 ay | 24 ay | 12 ay | 12 ay |
| LAPL | 60 ay | 24 ay | 24 ay | 24 ay |
Tabloda bir incelik var. 40 yaşından önce düzenlenen 2. sınıf ve LAPL sertifikalarının geçerliliği, kişi 42 yaşına ulaştığında sona erer. 50 yaşından önce düzenlenen 2. sınıf sertifika da 51 yaşında biter. Süre uzatma (temdit) muayenesi, geçerliliğin bitiş tarihinden önceki 45 gün içinde yapılabilir.
Bazı tetkiklerin sıklığı da yaşa bağlıdır. 1. sınıfta istirahat EKG’si ilk muayenede yapılır; sonra 30 yaşına kadar 5 yılda bir, 40’a kadar 2 yılda bir, 50’ye kadar yılda bir ve sonrasında her yenilemede tekrarlanır. 1. sınıfta saf ton odyometrisi (işitme testi) ilk muayenede, 40 yaşına kadar 5 yılda bir, sonra 2 yılda bir yapılır. Talimat, 65 yaşından sonraki ilk yenilemede ve ardından 4 yılda bir ayrıntılı kardiyovasküler değerlendirme de öngörür. Yani 1. sınıf sertifika 65’ten sonra da tutulabilir; yalnızca ticari taşımacılıkta uçulamaz.
Bunlar mevzuattaki aralıklardır, kişisel bir sağlık değerlendirmesi değildir. Ayrıntılar için Pilot sağlık muayenesi rehberimize bakabilirsiniz.
Havayollarının kendi yaş şartları
Mevzuattaki yaşlar asgari şartlardır. Havayolları işe alımda bunlara ek şart koyabilir. THY’nin kariyer sayfası (20 Ekim 2026’da erişildi), Take-Off Cadet başvurularında yaşın da temel kriterler arasında değerlendirildiğini söylüyor, ama sayfada bir yaş ya da doğum tarihi aralığı yazmıyor. Bu tür aralıklar her ilanda yeniden belirleniyor; başvurmadan önce açık ilanın metnini okumak gerekir. THY ayrıca başvuru için lisans mezuniyeti istiyor; bu da pratikte adayların üniversiteyi bitirmiş olmasını gerektiriyor.
Geç başlayanlar için gerçekler
Meslek değiştirmeyi düşünenler için mevzuatın söyledikleri kısa:
- Eğitime başlama yaşının üst sınırı yok. SHT-FCL yalnızca asgari yaşları sayar.
- Kalan süre 65’e göre hesaplanır. Ticari taşımacılıkta uçabileceğiniz yıllar, lisansı aldığınız yaş ile 65 arasındaki farktır.
- 60’tan sonra tek pilotlu ticari uçuş yok. Bu yaştan sonra ticari kariyer çok pilotlu kokpitte sürer.
- Sağlık sertifikası belirleyicidir. 1. sınıf sertifikanın geçerliliği 60 yaşında 6 aya iner ve bazı tetkikler yaşla sıklaşır.
- ATPL teori kredisinin de süresi var. SHT-FCL’ye göre geçilen ATPL teori sınavları, aletli uçuş yetkisinin son geçerlilik tarihinden itibaren 7 yıl geçerlidir.
Hangi bölümü okumanız gerektiğini merak ediyorsanız Pilot olmak için hangi bölüm okunur? yazımıza bakabilirsiniz.
