“Pilot olmak için ne okumak lazım?” sorusu her yaz, YKS tercih döneminde yeniden sorulur. Kısa cevap şaşırtıcı gelebilir: Türkiye’de pilot lisansı almak için belirli bir üniversite bölümünden mezun olmak gerekmiyor. Yine de üniversite yolu var ve tercih edecekseniz rakamları bilmek işe yarar. Bu yazı, YÖK Atlas’ın 2026-YKS verisine ve SHGM mevzuatına dayanıyor. Lisans basamaklarının tamamı için Pilot nasıl olunur? rehberimize bakabilirsiniz.
Kısa cevap: üniversite diploması lisans şartı değil
Türkiye’de pilot lisanslarını Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) verir. Şartlar SHT-FCL (Uçuş Ekibi Lisanslandırma Talimatı) belgesinde yazılıdır. Talimata göre hususi pilot lisansı (PPL) için 17, ticari pilot lisansı (CPL) için 18, havayolu nakliye pilotu lisansı (ATPL) için 21 yaş gerekir. Bunlara sağlık sertifikası, teorik sınavlar, onaylı eğitim kursu ve uçuş saati eklenir. Üniversite diploması bu şartlar arasında yer almaz.
Bir alt sınır ise var: lise. Pilot Lisans Yönetmeliği’nin (SHY-1) 16. maddesine göre ticari hava taşımacılığında görev yapacak, aletli uçuş yetkisi (IR) ya da uçuş öğretmenliği yetkisi alacak pilotların en az lise veya dengi okul mezunu olması gerekiyor. Havayolu pilotluğu hedefleyen herkes için en düşük eğitim şartı budur.
Diploma sorusu işe alımda ortaya çıkar. Havayolları kendi şartlarını koyabilir. Örneğin THY’nin kariyer sayfasına göre (20 Ekim 2026’da erişildi) Take-Off Cadet programına başvurmak için lisans mezunu olmak gerekiyor. THY, mühendislik şartı aramadığını, her bölümden mezunun başvurabileceğini de belirtiyor. Yani bu yolda diploma lazım, ama Pilotaj diploması şart değil.
2026-YKS’de Pilotaj programları
YÖK Atlas’ın 2026-YKS verisinde “Pilotaj” adıyla 25 program satırı var. Burada burslu ve ücretli kontenjanlar ayrı program olarak sayılıyor. Satırlar 13 üniversiteye ait: 1 devlet üniversitesi, 10 vakıf üniversitesi ve KKTC’deki 2 üniversite. Programların hepsi 4 yıllık, hepsi SAY puanıyla öğrenci alıyor. 18 programda öğretim dili İngilizce, 7’sinde Türkçe.
Tek devlet programı Eskişehir Teknik Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Pilotaj bölümü. Genel kontenjanı 5 kişi; ayrıca 1 okul birincisi kontenjanı var.
| Grup | Program | Genel kontenjan | 2026 taban puan (SAY) | 2026 başarı sırası |
|---|---|---|---|---|
| Devlet (Eskişehir Teknik Üniversitesi) | 1 | 5 | 532,26 | 2.849 |
| Vakıf ve KKTC, burslu | 12 | 46 | 501,93 – 535,99 | 1.941 – 18.263 |
| Vakıf ve KKTC, ücretli | 12 | 314 | 195,56 – 371,25 | 155.801 – 978.745 |
| Toplam | 25 | 365 |
Tablodan iki sonuç çıkıyor. Birincisi, burslu ve devlet kontenjanı toplam 51 kişi; bu programlar ilk 20 bin içinde doluyor. İkincisi, kontenjanın büyük kısmı (365’in 314’ü) ücretli. Ücretli programların taban puanları düşük, ama eğitim bedeli ayrı bir karar konusu. Ücretleri okuldan okula değiştiği için burada vermiyoruz.
YÖK Atlas verisine göre 2026’da 25 programın genel kontenjanının tamamı doldu. Karşılaştırma için: Eskişehir Teknik Üniversitesi Pilotaj 2025’te 529,12 puan ve 2.090 başarı sırasıyla kapanmıştı.
Kayıttan önce okunması gereken koşul
YÖK Atlas’ta 25 Pilotaj programının hepsinde iki özel koşul yazıyor:
- Koşul 10: Mesleği yapabilmek için SHGM’nin yetkilendirdiği sağlık kurumlarından ICAO Ek-1 Sınıf 1 hükümlerine uygun sağlık raporu almak ve pilot olmaya engel adli sicil kaydı bulunmamak.
- Koşul 186: Kayıt için geçerli 1. sınıf sağlık sertifikası olması ve sertifikada tek pilotlu uçakta sorumlu pilot olarak uçmaya engel bir kısıtlama bulunmaması. Koşula göre sağlık yönünden elverişsiz bulunan adayın programa kaydı yapılmıyor.
SHGM ise Ağustos 2026’daki duyurusunda farklı bir noktanın altını çiziyor. Üniversite kaydı ile SHGM sağlık sertifikası aynı süreç değil. SHGM, havacılık programlarına kayıt için genel bir “SHGM onaylı sağlık sertifikası” şartı aramıyor. Pilot adayının sağlık gerekliliği, öğrenci pilot lisansı almasından doğuyor; bu lisans için Sınıf 2 sertifika yeterli. SHGM aynı duyuruda adaylardan, yerleştikleri programın kılavuzdaki özel koşullarını kontrol etmelerini istiyor.
Pratikte bunun anlamı şu: kayıtta hangi belgenin istendiğini yerleştiğiniz üniversite söyler. Sağlık sürecinin ayrıntıları için Pilot sağlık muayenesi rehberimize bakabilirsiniz.
Pilotaj okumadan pilot olmak
Üniversite dışında iki yol var.
- Onaylı eğitim kuruluşu (ATO). Lisans eğitimini SHGM onaylı uçuş okulları verir. SHT-FCL iki kurs türü tanımlar: sıfırdan başlayıp tek okulda kesintisiz biten entegre ATP kursu ve basamakları ayrı ayrı aldığınız modüler yol. Entegre kursta en az 750 saat teorik ders ve en az 195 saat uçuş eğitimi var.
- Havayolu kadet programı. Havayolu adayı seçer, eğitimi finanse eder ve bedeli işe başladıktan sonra geri alır. THY’nin programında eğitim 18–24 ay sürüyor ve başvuru için lisans diploması gerekiyor.
Lise mezunu biri ATO yoluyla, yaş ve sağlık şartlarını sağladığı sürece eğitime başlayabilir; SHY-1’in ticari uçuş için aradığı asgari eğitim şartı da lisedir. Lisans mezunu biri ise hangi bölümü bitirmiş olursa olsun hem ATO’ya hem de diploma isteyen kadet programlarına başvurabilir. Arama motorlarında sık görülen “lisans mezunu pilot nasıl olunur” sorusunun cevabı budur.
İki yıllık program var mı?
YÖK Atlas’ın 2026-YKS verisinde Pilotaj yalnızca lisans (4 yıl) düzeyinde yer alıyor. Ön lisans düzeyinde Pilotaj adlı bir program yok.
Veride iki yıllık havacılık programları var, ama bunlar pilot lisansına götürmez. Örneğin Uçuş Harekât Yöneticiliği 7 vakıf üniversitesinde 16 program satırıyla yer alıyor. SHGM’ye göre bu programın mezunları uçuş harekât uzmanı olarak lisanslandırılıyor. Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği ise 46 üniversitede 89 program satırıyla en yaygın havacılık ön lisans programı.
Yakın bölümler: kokpit dışındaki havacılık
“Havacılık bölümü” aramasının arkasında çoğu zaman tek bir meslek yoktur. Aşağıdaki tablo, sık karıştırılan programların hangi mesleğe hazırladığını özetliyor.
| Program | Düzey | 2026-YKS verisi | Hazırladığı meslek | Sağlık şartı (SHGM) |
|---|---|---|---|---|
| Pilotaj | Lisans, 4 yıl, SAY | 25 satır, 13 üniversite | Pilot | Öğrenci pilot için Sınıf 2; CPL ve ATPL için Sınıf 1 |
| Hava Trafik Kontrolü | – | – | Hava trafik kontrolörü | Sınıf 3 |
| Uçak Mühendisliği | Lisans, 4 yıl, SAY | 24 satır, 11 üniversite (7’si devlet) | Uçak tasarımı, üretimi, bakımı | Kayıt için SHGM sertifikası gerekmez |
| Havacılık ve Uzay Mühendisliği | Lisans, 4 yıl, SAY | 27 satır, 17 üniversite (12’si devlet) | Hava ve uzay araçları mühendisliği | Kayıt için SHGM sertifikası gerekmez |
| Uçuş Harekât Yöneticiliği | Ön lisans, 2 yıl, TYT | 16 satır, 7 vakıf üniversitesi | Uçuş harekât uzmanı | SHGM mesleki sağlık şartları |
Hava Trafik Kontrolü, pilotlarla telsizle konuşan ve uçakları birbirinden ayrı tutan kontrolörleri yetiştirir. SHGM’ye göre bu meslek için ICAO Ek-1 kapsamında Sınıf 3 sağlık sertifikası gerekiyor. Uçak Mühendisliği ve Havacılık ve Uzay Mühendisliği ise uçağın kendisiyle uğraşır; SHGM bu programlara kayıt için sağlık sertifikası istemiyor. Kılavuzda hastane sağlık kurulu raporu istenen programlarda o rapor yine gerekiyor; ikisi aynı belge değil.
Mühendislik okumak sizi pilot yapmaz, ama kapıyı da kapatmaz. Diploma isteyen bir kadet programına mühendislik diplomasıyla da başvurabilirsiniz. Uçuşun fiziğini merak ediyorsanız Uçak nasıl uçar? iyi bir başlangıç.
Tercih yapmadan önce
- Sağlığınızı erken öğrenin. SHGM’ye göre adaylar, isterlerse KDM-ERP sisteminden randevu alıp 1. ya da 2. sınıf sertifikaya başvurarak kalıcı bir engel olup olmadığını önceden öğrenebiliyor.
- Program koşulunu okuyun. Kılavuzdaki 186 numaralı koşul, sağlık yönünden elverişsiz bulunan adayın kaydının yapılmayacağını söylüyor.
- Burslu ve ücretli farkını hesaplayın. Aynı üniversitede iki satır, çok farklı taban puan ve maliyet demek.
- Diplomaya gerçekten ihtiyacınız var mı, düşünün. Hedefiniz diploma isteyen bir kadet programıysa, herhangi bir lisans bölümü de bu şartı karşılıyor.
- Yaşı da hesaba katın. Lisans basamaklarının yaş sınırları için Kaç yaşında pilot olunur? yazımıza bakabilirsiniz.
Rakamlar her yıl değişir. Tercih yapmadan önce YÖK Atlas’taki güncel veriyi ve üniversitenin kendi duyurularını mutlaka kontrol edin.
